Chủ ngữ + 是 (shì) + Tân ngữ (Danh từ)
Từ 是 (shì) tương đương với động từ 'to be' (là) trong tiếng Anh, dùng để nối chủ ngữ với một danh từ biểu thị danh tính, nghề nghiệp, quốc tịch. Thể phủ định dùng 不是 (bú shì).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我是越南人。
Wǒ shì Yuènán rén.
Tôi là người Việt Nam.
他不是老师，他是医生。
Tā bú shì lǎoshī, tā shì yīshēng.
Anh ấy không phải là giáo viên, anh ấy là bác sĩ.
Chủ ngữ + 有 (yǒu) + Danh từ (Phủ định dùng 没有 méiyǒu)
Chữ 有 biểu thị 'có' (sở hữu hoặc tồn tại). Chú ý: Phủ định của 有 bắt buộc phải dùng 没有 (méiyǒu), tuyệt đối không bao giờ được dùng '不由' hay '不有'.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我有两个中国朋友。
Wǒ yǒu liǎng ge Zhōngguó péngyou.
Tôi có hai người bạn Trung Quốc.
他没有电脑。
Tā méiyǒu diànnǎo.
Anh ấy không có máy tính.
Chủ ngữ + 是 (shì) + Tân ngữ (Danh từ)
Từ 是 (shì) tương đương với động từ 'là' (to be), dùng để nối chủ ngữ với danh từ biểu thị danh tính, nghề nghiệp, xuất thân. Phủ định dùng 不是 (bú shì). Nghi vấn thêm 吗 ở cuối câu.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我是越南人。
Wǒ shì Yuènán rén.
Tôi là người Việt Nam.
他不是老师，他是医生。
Tā bú shì lǎoshī, tā shì yīshēng.
Anh ấy không phải giáo viên, anh ấy là bác sĩ.
Chủ ngữ + 有 (yǒu) + Tân ngữ / Địa điểm + 有 + Sự vật
Chữ 有 biểu thị 'có' (sở hữu hoặc nơi chốn tồn tại sự vật). Phủ định bắt buộc phải dùng 没有 (méiyǒu), tuyệt đối không dùng 不有.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我有两个中国朋友。
Wǒ yǒu liǎng ge Zhōngguó péngyou.
Tôi có hai người bạn Trung Quốc.
他没有电脑。
Tā méiyǒu diànnǎo.
Anh ấy không có máy tính.
Câu trần thuật + 吗？
Được đặt ở cuối câu khẳng định để biến cả câu thành câu hỏi lựa chọn Có/Không (tương đương '...phải không?', '...à?', '...chăng?').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
你喜欢喝茶吗？
Nǐ xǐhuan hē chá ma?
Bạn thích uống trà không?
今天天气热吗？
Jīntiān tiānqì rè ma?
Hôm nay thời tiết nóng không?
Động từ + 什么？ / 什么 + Danh từ？
Dùng để hỏi về đồ vật, sự việc hoặc tính chất của sự vật. Không cần dùng thêm trợ từ 吗.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
这是什么？
Zhè shì shénme?
Đây là cái gì?
你叫什么名字？
Nǐ jiào shénme míngzi?
Bạn tên là gì?
Người/Vật sở hữu + 的 + Danh từ / Tính từ + 的 + Danh từ
Dùng để nối người sở hữu với vật được sở hữu (tương tự chữ 'của' trong tiếng Việt) hoặc định ngữ bổ nghĩa cho danh từ trung tâm.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
这是我的手机。
Zhè shì wǒ de shǒujī.
Đây là điện thoại của tôi.
他是我的汉语老师。
Tā shì wǒ de hànyǔ lǎoshī.
Thầy ấy là giáo viên tiếng Trung của tôi.
Chủ ngữ + 很 + Tính từ / Chủ ngữ + 太 + Tính từ + 了
Trong câu miêu tả tính chất, tiếng Trung bắt buộc phải có phó từ mức độ (như 很, 非常, 太) đứng trước tính từ để câu cân đối. 太...了 biểu thị cảm thán hoặc mức độ quá cao.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
今天我很忙。
Jīntiān wǒ hěn máng.
Hôm nay tôi (rất) bận.
这件衣服太漂亮了！
Zhè jiàn yīfu tài piàoliang le!
Bộ đồ này đẹp quá đi thôi!
Danh từ/Đại từ + 呢？ / Chủ ngữ + 正在 + Động từ + 呢
Đứng sau danh từ để hỏi tỉnh lược theo ngữ cảnh ('Thế còn... thì sao?'), hoặc đứng cuối câu biểu thị hành động đang tiếp diễn.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我是学生，你呢？
Wǒ shì xuésheng, nǐ ne?
Tôi là sinh viên, còn bạn thì sao?
我的书呢？
Wǒ de shū ne?
Sách của tôi đâu rồi nhỉ?
Động từ + 了 (+ Tân ngữ) / Tính từ + 了
Đặt sau động từ biểu thị động tác đã hoàn thành hoặc xảy ra; đặt cuối câu biểu thị một trạng thái mới vừa xuất hiện hoặc có sự biến đổi.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我吃了晚饭。
Wǒ chī le wǎnfàn.
Tôi đã ăn cơm tối rồi.
下雨了。
Xiàyǔ le.
Mưa rồi (trước đó chưa mưa).
Năm + 年 + Tháng + 月 + Ngày + 日/号 + Buổi + Giờ + 点
Quy tắc cốt lõi của tiếng Trung là đi từ đơn vị LỚN đến NHỎ (ngược với tiếng Việt). Thời gian đóng vai trò trạng ngữ, đứng trước hoặc sau chủ ngữ, nhưng luôn đứng TRƯỚC động từ chính.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
今天是一月十五号。
Jīntiān shì yī yuè shíwǔ hào.
Hôm nay là ngày 15 tháng 1.
我明天上午八点去北京。
Wǒ míngtiān shàngwǔ bā diǎn qù Běijīng.
8 giờ sáng mai tôi đi Bắc Kinh.
Chủ ngữ + 在 + Địa điểm + Động từ + Tân ngữ
Chỉ rõ nơi chốn hành động diễn ra. Trong tiếng Trung, địa điểm 'Ở đâu' luôn đi TRƯỚC hành động 'Làm gì'.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我们在学校学习汉语。
Wǒmen zài xuéxiào xuéxí hànyǔ.
Chúng tôi học tiếng Trung ở trường.
妈妈在厨房做饭。
Māma zài chúfáng zuò fàn.
Mẹ đang nấu cơm ở trong bếp.
Thanh 3 + Thanh 3 ➔ Thanh 2 + Thanh 3
Khi hai âm tiết cùng mang thanh 3 đứng cạnh nhau, âm tiết thứ nhất sẽ tự động biến điệu đọc thành thanh 2. Khi viết Pinyin vẫn giữ nguyên dấu thanh 3 ban đầu.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
你好 (nǐ + hǎo)
đọc là: ní hǎo
Xin chào
可以 (kě + yǐ)
đọc là: ké yǐ
Có thể
Tên/Chức vụ + 您好！
Chữ 您 (nín) có bộ Tâm (心) ở dưới chữ 你, biểu thị sự kính trọng xuất phát từ trái tim. Dùng cho người lớn tuổi, thầy cô, đối tác.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
王老师，您好！
Wáng lǎoshī, nín hǎo!
Em chào thầy Vương ạ!
不 (bù) + Từ mang thanh 4 ➔ Bú + Từ mang thanh 4
Chữ 不 vốn mang thanh 4. Nhưng khi đứng trước một âm tiết mang thanh 4 khác, chữ 不 bắt buộc biến điệu thành thanh 2 (bú).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
不是 (bù + shì)
đọc là: bú shì
Không phải
不客气 (bù + kèqi)
đọc là: bú kèqi
Đừng khách sáo
Chủ ngữ + Động từ + 什么 (+ Danh từ)?
Trong tiếng Trung, từ để hỏi đứng ở đúng vị trí của thành phần được hỏi, không cần đảo trật tự câu như tiếng Anh.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
你叫什么名字？
Nǐ jiào shénme míngzi?
Bạn tên là gì?
你想吃什么？
Nǐ xiǎng chī shénme?
Bạn muốn ăn cái gì?
Danh từ/Đại từ + 呢？
Dùng để hỏi tiếp thông tin tương tự của đối tượng khác ('còn... thì sao?').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我叫李明，你呢？
Wǒ jiào Lǐ Míng, nǐ ne?
Tôi tên Lý Minh, còn bạn thì sao?
Chủ ngữ + 是 + Tân ngữ (Danh từ)
Dùng để xác định danh tính, quan hệ hoặc nghề nghiệp (tương tự 'to be'). Phủ định dùng 不是 (bú shì).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我是学生。
Wǒ shì xuésheng.
Tôi là học sinh.
他不是中国人。
Tā bú shì Zhōngguó rén.
Anh ấy không phải người Trung Quốc.
Câu trần thuật + 吗？
Chỉ cần thêm 吗 vào cuối câu khẳng định là ta có câu hỏi Nghi vấn (Có phải... không?).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
你是老师吗？
Nǐ shì lǎoshī ma?
Bạn có phải giáo viên không?
Khẳng định: Chủ ngữ + 有 + Tân ngữ | Phủ định: Chủ ngữ + 没有 + Tân ngữ
Lưu ý tuyệt đối: Phủ định của 有 bắt buộc phải dùng 没有 (méiyǒu), không bao giờ dùng '不有'.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我有两个哥哥。
Wǒ yǒu liǎng ge gēge.
Tôi có hai người anh trai.
他没有电脑。
Tā méiyǒu diànnǎo.
Anh ấy không có máy tính.
Năm (年) ➔ Tháng (月) ➔ Ngày (号/日) ➔ Thứ (星期)
Trong văn hóa tư duy tiếng Trung, cái lớn bao hàm cái nhỏ. Vì vậy năm đặt trước tháng, tháng đặt trước ngày, ngày đặt trước giờ.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
2026年9月8号星期天
2026 nián jiǔ yuè bā hào xīngqītiān
Chủ nhật, ngày 8 tháng 9 năm 2026
太 + Tính từ + 了！
Dùng để biểu thị mức độ cực kỳ cao hoặc phàn nàn/khen ngợi ('... quá chừng!', '... quá rồi!').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
太贵了！
Tài guì le!
Đắt quá rồi!
太好了！
Tài hǎo le!
Tuyệt vời quá!
Chủ ngữ + 想 + Động từ + Tân ngữ
Dùng để diễn đạt mong muốn, nguyện vọng làm một việc gì đó. Phủ định dùng 不想 (bù xiǎng).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我想喝茶。
Wǒ xiǎng hē chá.
Tôi muốn uống trà.
我不想去。
Wǒ bù xiǎng qù.
Tôi không muốn đi.