A + 比 (bǐ) + B + Tính từ (+ Số lượng/Mức độ)
Dùng để so sánh sự hơn kém về tính chất giữa hai đối tượng A và B. Nếu muốn nhấn mạnh hơn nhiều dùng 多了 (duō le) hoặc 得多 (de duō).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
他比我大两岁。
Tā bǐ wǒ dà liǎng suì.
Anh ấy lớn hơn tôi hai tuổi.
今天比昨天冷得多。
Jīntiān bǐ zuótiān lěng de duō.
Hôm nay lạnh hơn hôm qua rất nhiều.
A + 比 (bǐ) + B + Tính từ (+ Số lượng/Mức độ)
Dùng để so sánh sự hơn kém về tính chất giữa hai đối tượng A và B. Nếu muốn nhấn mạnh hơn nhiều dùng 多了 hoặc 得多, hơn một chút dùng 一点儿.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
哥哥比我高五厘米。
Gēge bǐ wǒ gāo wǔ límǐ.
Anh trai cao hơn tôi 5 cm.
今天比昨天冷得多。
Jīntiān bǐ zuótiān lěng de duō.
Hôm nay lạnh hơn hôm qua rất nhiều.
A + 没有 (méiyǒu) + B + (那么/这么) + Tính từ
Dùng để biểu thị đối tượng A không đạt tới mức độ của đối tượng B (A không bằng B).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
今天没有昨天那么热。
Jīntiān méiyǒu zuótiān nàme rè.
Hôm nay không nóng bằng hôm qua.
我跑得没有他快。
Wǒ pǎo de méiyǒu tā kuài.
Tôi chạy không nhanh bằng anh ấy.
Mệnh đề / Cụm từ + 的时候，Chủ ngữ + Vị ngữ
Dùng để chỉ ra khoảng thời gian hoặc bối cảnh mà hành động khác diễn ra ('Lúc đang...', 'Khi...').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我吃饭的时候不看手机。
Wǒ chīfàn de shíhou bú kàn shǒujī.
Lúc ăn cơm tôi không xem điện thoại.
生病的时候要多喝热水。
Shēngbìng de shíhou yào duō hē rèshuǐ.
Khi bị ốm phải uống nhiều nước ấm.
Chủ ngữ + 会 / 能 / 可以 + Động từ
会: biết làm gì qua rèn luyện/học tập; 能: có năng lực hoặc điều kiện cho phép để làm; 可以: được phép (sự cho phép về mặt quy định/lịch sự).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我会说一点儿汉语。
Wǒ huì shuō yìdiǎnr hànyǔ.
Tôi biết nói một chút tiếng Trung (nhờ học).
我今天生病了，不能去上课。
Wǒ jīntiān shēngbìng le, bù néng qù shàngkè.
Hôm nay tôi bị ốm, không thể đi học được (do điều kiện sức khỏe).
Chủ ngữ + 是 + [Thời gian/Địa điểm/Phương thức] + Động từ + 的
Dùng để nhấn mạnh chi tiết thời gian, địa điểm, mục đích hoặc phương thức của một hành động ĐÃ XẢY RA trong quá khứ.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我是坐飞机来北京的。
Wǒ shì zuò fēijī lái Běijīng de.
Tôi đến Bắc Kinh bằng máy bay (nhấn mạnh phương tiện).
我们是去年认识的。
Wǒmen shì qùnián rènshí de.
Chúng tôi quen nhau vào năm ngoái (nhấn mạnh thời gian).
Chủ ngữ + Động từ + 过 (+ Tân ngữ)
Biểu thị trong quá khứ chủ ngữ ĐÃ TỪNG trải qua hoặc có kinh nghiệm làm việc gì đó ít nhất một lần. Phủ định dùng 没 / 没有 + Động từ + 过.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我去过一次中国。
Wǒ qù guò yí cì Zhōngguó.
Tôi đã từng đi Trung Quốc một lần.
你吃过北京烤鸭吗？
Nǐ chī guò Běijīng kǎoyā ma?
Bạn đã từng ăn vịt quay Bắc Kinh chưa?
Chủ ngữ + (正/在/正在) + Động từ + (呢)
Biểu thị động tác đang trong quá trình tiến hành tại thời điểm nói hoặc một thời điểm nhất định trong ngữ cảnh.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
他们正在开会呢。
Tāmen zhèngzài kāi huì ne.
Họ đang mở cuộc họp đấy.
我给你打电话时，你正在做什么？
Wǒ gěi nǐ dǎ diànhuà shí, nǐ zhèngzài zuò shénme?
Lúc tôi gọi điện cho bạn, bạn đang làm gì vậy?
Đơn âm: AA (看看, 听听) / A一A (看一看) | Song âm: ABAB (休息休息, 准备准备)
Biểu thị động tác diễn ra trong thời gian ngắn, thử làm một hành động nào đó, hoặc làm cho ngữ khí câu trở nên nhẹ nhàng, thân thiện.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
请你帮我看看这篇短文。
Qǐng nǐ bāng wǒ kànkan zhè piān duǎnwén.
Nhờ bạn xem giúp tôi bài văn ngắn này một lát.
我们休息休息吧。
Wǒmen xiūxi xiūxi ba.
Chúng mình nghỉ ngơi một chút đi.
Thời gian/Điều kiện + 就 / 才 + Động từ
就 biểu thị sự việc diễn ra sớm, nhanh, thuận lợi (theo ý người nói). Ngược lại, 才 biểu thị sự việc diễn ra muộn, chậm, tốn nhiều công sức.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
他早上六点就起床了。
Tā zǎoshang liù diǎn jiù qǐchuáng le.
6 giờ sáng anh ấy đã dậy rồi (rất sớm).
他晚上十点才回家。
Tā wǎnshang shí diǎn cái huí jiā.
Mãi đến 10 giờ đêm anh ấy mới về nhà (muộn).
因为 + Nguyên nhân, 所以 + Kết quả
Dùng để biểu thị quan hệ nhân quả: 'Bởi vì... cho nên...'. Trong giao tiếp hàng ngày có thể dùng lẻ 因为 hoặc 所以.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
因为今天下雨，所以我们没去公园。
Yīnwèi jīntiān xiàyǔ, suǒyǐ wǒmen méi qù gōngyuán.
Vì hôm nay trời mưa nên chúng tôi không đi công viên.
因为他很努力，所以考试成绩很好。
Yīnwèi tā hěn nǔlì, suǒyǐ kǎoshì chéngjì hěn hǎo.
Bởi vì bạn ấy rất chăm chỉ nên kết quả thi rất tốt.
A + 比 + B + Tính từ (+ 得多 / 多了 / 一点儿)
Dùng để so sánh sự chênh lệch tính chất giữa hai đối tượng. Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không dùng phó từ 很, 非常 trước tính từ trong câu so sánh 比 (Không nói 'A 比 B 很好').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
今天比昨天冷。
Jīntiān bǐ zuótiān lěng.
Hôm nay lạnh hơn hôm qua.
哥哥比我大三岁。
Gēge bǐ wǒ dà sān suì.
Anh trai lớn hơn tôi 3 tuổi.
Tình huống mới + 了
Ngoài việc biểu thị hành động đã hoàn thành, 了 đặt cuối câu còn biểu thị trạng thái mới xuất hiện mà trước đó chưa có (ví dụ: trước đó khỏe mạnh, bây giờ bị bệnh -> 我感冒了).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
春天来了，天气暖和了。
Chūntiān lái le, tiānqì nuǎnhuo le.
Mùa xuân đến rồi, thời tiết đã ấm áp lên rồi.
Chủ ngữ + 最 + Tính từ / Động từ tâm lý
Dùng biểu thị mức độ cao nhất, không gì sánh bằng ('... nhất').
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
我最喜欢中国菜。
Wǒ zuì xǐhuan Zhōngguó cài.
Tôi thích nhất món ăn Trung Quốc.
这里的西瓜最好吃。
Zhèlǐ de xīguā zuì hǎochī.
Dưa hấu ở đây ngon nhất.
祝 + Đối tượng + [Lời chúc / Điều tốt đẹp]！
Cấu trúc thông dụng nhất khi chúc Tết, sinh nhật, thi cử, đám cưới.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
祝你生日快乐！
Zhù nǐ shēngrì kuàilè!
Chúc bạn sinh nhật vui vẻ!
祝你工作顺利！
Zhù nǐ gōngzuò shùnlì!
Chúc bạn công việc thuận lợi!
往 + Phương hướng (前 / 后 / 左 / 右) + Động từ (走 / 拐)
Biểu thị hướng của động tác di chuyển.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
一直往前走。
Yìzhí wǎng qián zǒu.
Cứ đi thẳng về phía trước.
往右拐。
Wǎng yòu guǎi.
Rẽ sang bên phải.
Địa điểm A + 离 + Địa điểm B + 远 (xa) / 近 (gần)
Dùng để biểu thị cự ly địa lý giữa hai vị trí.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
酒店离机场很近。
Jiǔdiàn lí jīchǎng hěn jìn.
Khách sạn cách sân bay rất gần.
Câu hỏi: A + 还是 + B？ | Câu khẳng định: A + 或者 + B
Cả hai đều có nghĩa là 'hoặc, hay là', nhưng 还是 chỉ dùng trong câu hỏi lựa chọn; còn 或者 chỉ dùng trong câu trần thuật khẳng định.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
你想去北京还是上海？
Nǐ xiǎng qù Běijīng háishi Shànghǎi?
Bạn muốn đi Bắc Kinh hay Thượng Hải? (Câu hỏi)
星期六或者星期天我都有空。
Xīngqīliù huòzhě xīngqītiān wǒ dōu yǒukòng.
Thứ Bảy hoặc Chủ nhật tôi đều rảnh. (Câu trần thuật)
Chủ ngữ + Động từ + 着 + Tân ngữ (+ 呢)
Nhấn mạnh vào kết quả của động tác vẫn đang duy trì liên tục (ví dụ: 'cửa mở' và nó đang ở trạng thái mở đó -> 门开着).
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
墙上挂着一张中国地图。
Qiáng shang guà zhe yì zhāng Zhōngguó dìtú.
Trên tường đang treo một tấm bản đồ Trung Quốc.
他手里拿着一本书。
Tā shǒu lǐ ná zhe yì běn shū.
Trong tay anh ấy đang cầm một quyển sách.
Chủ ngữ + 又 + Tính từ 1 + 又 + Tính từ 2
Dùng để biểu thị hai đặc điểm hoặc tính chất cùng tồn tại đồng thời ('vừa... lại vừa...'). Hai tính từ này phải cùng mang tính tích cực hoặc cùng mang tính tiêu cực.
VÍ DỤ TIÊU BIỂU:
这个西瓜又大又甜。
Zhè ge xīguā yòu dà yòu tián.
Quả dưa hấu này vừa to vừa ngọt.
这件衣服又好看又便宜。
Zhè jiàn yīfu yòu hǎokàn yòu piányi.
Chiếc áo này vừa đẹp lại vừa rẻ.